donderdag 15 februari 2018

Wollukse Praot (T)

Vandaag staat een aantal woorden  die met de letter T beginnen in de schijnwerper. Toevoegingen – ook als die met een andere letter beginnen - zijn zoals altijd welkom bij onze dialectgroep.

tèèraovend
Ik waar ’n jaor of zestien en ik zaat in ’n bandje es zanger. Nou mochte we speule op de tèèraovend van de voetbalclub. Gebraoie haone zouwen ‘r gegeete wòrre. “Moete gij nie eete?” vroeg oons moeder. “Nee, we eete daor vanaovend gebraoie haone,” zee ik heêl triomfantelijk, want ik zaag ’t heêlemaol zitte. “Bofkont,” wier-t’r gezeed. Hoe ver d’n aovend ok vòrderde, gin gebraoie haone. Ik zaag ze, ik rook ze en tot slòt kwaame ze nie. Mee ’n leege maog en barstende honger zij ik tot slòt nòr huis gefietst. “Mèr dè zeg ‘k thuis nie,” dòcht ‘k bij m’n èège, “want dan moet ‘k ‘t vur aaltijd kenne.” ”En?” vroege ze, “hoe waare de haone?” “Heerlijk,” zee ik mee ’n uitgestreeke bakkes. Waor ‘k nie op gereekend hai: op ’t werk bij m’n oudste bruur werkte d’r eêne van de voetbalclub. M’n bruur stelde dezelfde vraog: “Haone,” zi-tie, “hebbe we heêlemaal nie op. ’t Waar ginne tèèraovend mer ‘n gewônne vergaodering. Es ‘k nou erges nòr toe gò, moe‘k ‘t nog aaltij heure: “Meschien hebbe ze‘r wel gebraoie haone!” Mer waor ’t om gaot zou ’k bijna vergeete: nie om de G van gebraoie haone mer de T van ‘tèèraovend’.

toennet · zojuist · Toennet zaat-ie nog neffe mijn en nou zè’k ‘m kwijt.
tietòl · sufferd · Wòrde vur ‘ne tietòl uitgemòkt, dan zedde zo mer ‘ne gòlliepaop.
(mee) truugkoomes · op de terugweg · Gòdde gij mee geensgòns oover de mert en mee truugkomes efkes langs d’n bakker?
tjan · tamme vogel, meestal kauw · Vroeger vonge de kijnder wel ies ‘ne kaauw. Daorvan wiere dan de vleugeltòpkes afgeknipt en dan wier-tie tam gemòkt. Mer es dan de vleugels wir aongegroeid waare, dan vloog-tie wir weg.

zondag 4 februari 2018

Dialectavond Wollukse Praot

Maandag 19 februari 2018                       
Aanvang 20.00 uur
Afsluiting 22.30 uur
Grand-café Stichting De Kansenfabriek
Wijkcentrum BaLaDe
Balade 1 - Waalwijk

Toegang voor leden van De Erstelinghe gratis.
Voor niet-leden is de entree € 3,--.

Na de succesvolle editie van 2016 wilde onze dialectgroep op 11 december 2017 wederom uitpakken met een gezellige dialectavond. Helaas was de hevige sneeuwval van die dag spelbreker.


Het programma vol gevarieerde verhalen van Wollukse schrijvers, een fragment uit de klucht Deurloopend Krediet door twee actrices van OOG, achtergronden over het heden en verleden van de Waalwijkse taal en een gezellige dosis interactie met de zaal wordt nu gepresenteerd op maaandag 19 februari aanstaande. Legs Boelen geeft de avond een muzikale omlijsting met zijn prachtige liedjes. 

U bent van harte welkom!

donderdag 1 februari 2018

Wollukse Praot (S)

Vandaag aandacht voor woorden die beginnen met de letter S. Je aanvullingen - ook van woorden die met een andere letter beginnen - zijn van harte welkom bij onze dialectgroep!

schùmketrekke
Veul aauwere weeten ‘t nòg wel: ‘n fleske mee wòtter mee stukskes longendròp d’r in. Dè moeste dan in ‘n donker hoekske zette en es ‘t lang genoeg hai gestaon, konde’t gebruike. Nao flink schudde om ‘t te laote schuime was ‘t zuigklaor – en dan mer zuige. Veul smaok was-t’r nie aon, mer we han nie veul aanders, en dan ies ‘n kijnd al gaauw blij.

saauwele · kletspraat verkopen · D’r wòr teegesworrig wè aafgesaauweld òp’t internet. Alleman denkt dè-tie’t wit.
schaaie · erbij staan; beslissen; scheiden; stoppen · Hoe schaai ‘t, Jan? · Dè zalle we Gòd en de mùlder mer laote schaaie! · Kees en Dien gòn schaaie. · D’n dieje komt aaltij òp’t schaaie van de mert.
(d’r uit of d’r aaf) schaaie · stoppen · Kom, we schaaie d’r aaf!
schreêuwe · huilen (kwèèke is daarentegen schreeuwen) · Òch manneke, ge hoeft nie te schreêuwe!
slaoibeên · lange slungelige benen · Hij hee slaoibeên en ’n hoôge schoft.
slaoimiep · ruwe, slordige vrouw met een goed hart · Die van oonzen Dirk is zo mer ’n slaoimiep, mer daor kan ze ok niks òn doén.
speklaosiemanneke · speculaasje · Doede gullie ok wel ies ’n speklaosiemanneke op oewen botteram?
spul · materiaal; spel; mensen (wat negatief) · Veul meense uit Wolluk zinne vroeger t’n onrèèchte: “Wè uit ‘t Stròtje komt, dè ies me tòch spul! En dè klèèn spul van hullie ies al net zoo erg!”
staaiere · met grote passen lopen · Daor kwaam-tie aonstaaiere, goéd kwaod en vuls te veul gezoope.
(be)stuite · complimenteren · Ge moet ‘m nie gòn ligge bestuite, daolijk krijg-tie’t nòg hoôg in z’nen bòl. · ’t Kan gin stuite lije! (We kunnen er niet hoog over opgeven.)

donderdag 18 januari 2018

Wollukse Praot (R)

De reis door het Waalwijkse dialect doet vandaag de letter R aan. Zoals gebruikelijk zijn aanvullingen, tips, vragen en opmerkingen van harte welkom bij dialectgroep Wollukse Praot!

roôzenhoedje
In de Mariamònd maai wier-t’r op beedevaort gegaon en nòr D’n Bosch en d’n Elshout geloôpe. Mer behalve dè wier-t’r ok nòg elken aovend ’t roôzenhoedje gebeeie. Kòrt vur ’t nòr bed gaon vatte oons moeder de roôzekraans. Ze begon bij ’t kruis. De groôte kraole waare d’oonze vaoders en de klèèn kròltjes de weesgegroetjes. En zo baad ze d’n heêle roôzekraans rond, en es klap op de vuùrpijl de littenie van alle Heilige d’r aachteraon. Gekonsentreerd bidde ies vur ’n kijnd best moeilijk, duus dè wier mee zeuve van die kwòjong dikkels ‘nen deevosioneele puinhoôp. Heêl de tijd moes ze d’r biddende krôst terèècht wijze, aanders liép ’t hillemaol uit de haand. Vural toen-t’r vrijers oover de vloer kwaame. Die zaagen ’t hillemaol nie mir zitte. Es ’t bijna zo ver was, keeke ze òp d’r klòkske en drukte gòdsgruuwelijk barmhachtig d’re snòr. Dè waar bij oons thuis ’t begin van’t èènd van’t roôzenhoedje.

umlaut
Ten oosten van Waalwijk kennen de dialecten umlaut. Dat heeft niets met het Duitse leesteken te maken: umlaut is de klinkerverandering in verkleinwoorden als man ~ menneke. Ten westen van Waalwijk komt die umlaut niet voor. Het Waalwijks is een interessant dialect: het ligt precies op de grens en doet een beetje met het oosten mee. Het kent nog een paar umlautvormen: ‘t Lôns Huukske, menneke, plùddeke, lempke en roôzenhuuike, maar die zijn sterk op hun retour. Kijk maar naar het roôzenhoedje van deze week.

raauw; rouw · rauw; ruw · De viesboer ging zo mer rouw om mee dieë raauwe vies.
raom · raam; aanloop · Hij naam ‘ne raom en sprong zoo dur de raom nòr buite.
raovesbòl · ragebol · Bekaant alleman hi-t’r wel eêne, mer sommigte meense noemen ‘m ‘ne raovesbòl en aander meense ‘ne raogesbòl of zelfs raomesbòl.
rèère · beven · Hij zaat te rèèren es ’n rietje.
roôme · melk · Vroeger was roôme ‘melk’ en mùlk ‘karnemelk’.

zondag 7 januari 2018

Repertorium De Klopkei 1977-2017

Met dank aan Bert de Vaan is het repertorium, met een overzicht van alle artikelen die sinds 1977 in De Klopkei zijn verschenen, bijgewerkt tot en met 2017. Je kunt de nieuwe versie hier downloaden.


Belangstelling voor een bepaald artikel? De Klopkei is in te zien in de heemkamer (en enkele archieven en bibliotheken) en van sommige uitgaven zijn nog losse nummers te koop. Neem daarvoor een kijkje in onze webshop.

vrijdag 5 januari 2018

Wollukse Praot (P)

pèèrdespul · paardenspel: circus · 
“Moéder, d’r komt ‘nen hittegòlf!” 
 “Dè kan wel zijn, es ge mer nie 
denkt dè we’r nòr toe gaon, 
ge zet pas nòr ’t pèèrdespul gewiest!”
Vandaag gaat de reis door het Wolluks dialect verder naar de P.
Aanvullingen, opmerkingen en wat dies meer zij, zijn van harte welkom bij dialectgroep Wollukse Praot!

pakkendraoger · bagagedrager · ’t Meske zaat bij hum aachter òp de pakkendraoger.
papbuik · dikke hangbuik · ‘ne Papbuik krijgde irder van’t bier es van de pap.
passiepaant · netjes (gekleed) · Kees zie-t’r òp zondag altijd passiepaant uit.
pèère · slaan; schoppen; vluchten · Hij pèèrde z’ne maot òp z’n bakkes en pèèrden ‘r toen tuussen uit.
(d’r teegen aon) pèère · hard werken · Ik gòi ‘r vandaog nòg ’s efkes flink teegen aon pèère.
permetaosie · familie · D’n dieë zit bij oons nie in de permetaosie.
petòzzie · stamppot · Petòzzie dè’s ’n heêl aauw woord, net es gròzzie en spinòzzie. Rodekoolstamppot hiette pèèrse petòzzie.
piedief · koolmees · As-t’r sneêuw lig, stroôie we altijd broôd vur de piediefkes.
poeleke · kinderhandje · Gift oomas mer ies ’n poeleke!
plùddeke · geniepige persoon én troetelnaam · Wè zedde gij tòch ’n vuil plùddeke gij, mee oew streeke!
pròpke · propje; dik, klein persoontje · De vrouw van oonzen Henk ies zo mer ‘n pròpke.
pròts · praats; bluf · Hij hi veul pròts omdè-tie sterk ies. (Reeks Nederlandse Dialectatlassen (1952), zin 43)
prulleke · klein kind of dier · Kek tòch ies, wè’n prulleke! 
pruúve · proeven; sterkedrank drinken · Kom, Bert, we hebbe wir hard zat gewerkt, we gòn pruúve bij Leenheers. 

donderdag 21 december 2017

Wollukse Praot (O)

De laatste stop in 2017 van de reis door het Wollukse dialect is bij de letter O. Aanvullingen – ook van woorden die met een andere letter beginnen! – zijn van harte welkom bij onze dialectgroep.


ongaans, omwaase en onterikke
Oons moéder kon ontiegelijk lekker kooke. We zaate toen mee dertien man òn tòffel. Wij aate nie mer fraate aaltijd, mee ’t gevòlg dè we maoge kreege es juute zakke. We aate oons èège soms ongaans. Es teegeprestaosie moese we nao ’t eete wel mee z’n alle omwaase. Vaotwaasmesjiéne kende we toen nòg nie. D’r waare aaltij wel van die onterikke bij die prebeerde d’r kont ‘r vanaaf te draaie. Es m’n aauwelui dè in de gaote han, dan waar ‘t: “Gin flaauwe kul, omwaase verdòmme!”

ont · gehaaid, geslepen · Dè’s ’n ont manneke, die weet ’t altijd beeter.
oolienotje · pinda · Wij rijge altijd oolienotjes òn ’n touw vur de voogeltjes.
òssem · adem · Kiske kan onder wòtter heêl lang z’nen òssem inhaauwe.
omwaase · afwassen · Gòdde gij onderhaand ies omwaase, d’n ònrecht stò vol!
onjeklonje · eau-de-cologne · 4711 waar ’n hille bekende onjeklonje.
(in) ooverensie · te veel; over · Ik heb nòg appel in ooverensie, moette’r ’n paor?

opjuine · opjutten · Ge moet die jong nie zoo gòn zitte opjuine, daolijk breeke ze hier de kiet aaf.