donderdag 10 augustus 2017

Wollukse Praot (F)

Op onze reis  door het Waalwijks dialect zijn we deze week bij de F aanbeland. Kent u nog bijzondere Wollukse woorden (die beginnen met een F)? 

Uw reactie is van harte welkom, zowel per email als via onze Facebookpagina.

fibberewaorie · februari · Groeit in fibberewaorie ’t gras, dan wilde mee Paose ‘ne jas.
febriek · fabriek · Vroeger werkten ’r veul meense op ’t febriek. Antoon van Schijndel was ‘ne vurnaome schoenfabrikaant. Hij hai ’t grôtste febriek van Wolluk en dè ston òn de Stesjonsstraot.
fesoenlijk · fatsoenlijk · Nie zo gòn zitte kwaaiere, doe ies fesoenlijk eete!
fijn, fender, fenst · fijn, fijner, fijnst · Dòr ies niks fender es Wolluks praote mee goei meense.
flaauw · flauw · Oons moéder kan nog wel ‘ne plevuis lekker laote smaoke, mer wè oons vaoder kokt, smòkt ammel effe flaauw.
flee · verleden, vorig · Flee week zemme bij Truuskes wiese kaorte en dees week komt ze nòr oons.
frèète · vreten · Ge moet de koei gin pèère voeiere, want die frèète ze nie.
fròtte · frommelen · Wè fròtte daor nou ineêns weg in oewe zak? Komt ‘r ies gaauw mee vur d’n dag!
frut · een mislukking · Hoe was ’t op de mert, hedde nog kanne verkoôpe? – Oh jee neeie, ’t was frut! · of: in de war · Dè meens dè kan nie braaie: es ze’t prabeert hi-se meteên al d’r draoi in de frut zitte.

Faant

Peer, eêne bij oons uit de straot, die ies wel zoo lui, die ruust al uit vur dè-tie muu ies. Es ge’t oover eete het, ziede niks mir es ’t wit van z’n oôge, mer es ge vraogt, “Zalle we ’n endje gòn waandele?”, dan ies-ie nie thuis. ’t Ies ‘nen echte faant.

donderdag 27 juli 2017

Wollukse Praot (E)


Voor het samen te stellen Wolluks woordenboek is onze dialectgroep steeds op zoek naar bijzondere Wollukse woorden en gezegdes, ditmaal speciaal naar woorden die beginnen met de letter E. Uw reactie is van harte welkom, zowel per email als via onze Facebookpagina.

èègeste · zelfde · Ge hoeft nie verder te zuúke want hij lee nog op de èègeste plek.
eendegriés (ook èèndegriés) · eendenkroos · Hij is smoorbezoope in de sloôt gevalle. Hij kwaam-t’r uit, heêlemaol onder d’n èèndegriés.
èènd · eind(e) · ‘nen Borkse meens die ’t hoôgèènd, ’t laogèènd en ’t vurèènd nie kent, die ies zo lomp es ’t aachterèènd van ’n verke.
èèrmoei · armoede; ellende · Hij kreeg te lange leste zo’n pijn dè-tie van èèrmoei tòch mer nòr d’n dòkter ies gegaon.
efkes (ook ifkes) · eventjes · “Schiet tòch ies op!” “Nog efkes, ik kom zoo!”
eike · eigenwijs · Van d’n dieë winde’t nooit van, dè ies wel zo’nen eike knuppel!
etterstraol · vervelende vent · Dè’s tòch zo‘nen etterstraol: hij kan mee gin niemand akkedeere.

Èèntelèèr
M’nen buurman mee z’n vrouw, ‘t zen goei meense mer ik noôdig ze nie mir uit op m’n verjaordag. Es ge ze alleên het, dan gòg ‘t wel, mer mee aander d’r bij bederve ze de heêle sfeer. Gewoôn praote ies-t’r nie bij: ze èèntele òn eên stuk. Dè doen ze thuis ok d’n heêlen dag. Ge wòrt ‘r nie goéd van: ‘t zen echte èèntelèèrs

maandag 24 juli 2017

Afzender onbekend

Van een onbekende gulle gever ontvingen wij per post een groot aantal foto’s, waaronder de klassenfoto uit 1925 hiernaast. 

Helaas ontbraken gegevens van de afzender. 

Wij zouden het zeer op prijs stellen als hij of zij even contact met ons zou willen opnemen!

dinsdag 18 juli 2017

Wollukse Praot (D)

Voor het Wolluks woordenboek in wording is onze dialectgroep momenteel speciaal op zoek naar woorden die beginnen met de letter D. De C slaan we over omdat we in onze spelling de K of de S gebruiken waar de Nederlandse tegenhanger een C heeft, zoals bij kefee (Nederlands: café) en sekraai (Nederlands: cichorei).

Al uw woorden, informatie, commentaar en tips zijn steeds van harte welkom. We nodigen u graag uit om te reageren en ons uw Wollukse woorden en zegswijzen te mailen.

dam           oprit naast huis           Ge kant oe fiets gruust op d’n dam zette.
deddele     kliederen                     Kek dè kiendje tòch ies ammel deddele in’t wòtter.
         of:     kletspraat verkopen    Nie zo gòn zitte deddele, Jan, zeg ies gewôn wè ge bedoelt.
dempig      kort van adem             ‘k Waar tòch zoo dempig naodè’k geschoefeld hai.
dikkelszat  vaak                            Vroeger kreede dikkelszat slaog van de mister.
dreûggoéd  kaneelbroodje            Mee Sintereklaos hòlde we bij bakker de Laaier dreûggoéd.


‘t Dòkkelbadje

Es wij vroeger nòr d’n duin ginge te voét, want ’n fiets han wij kijnder van gewônne meense toen nog nie ginge we dur de Smeelelaon nòr aachtere, langs ’t wit huis en de Galgewiél nòr de Roestelberg. Halverweege ’t wit huis en de Galgewiél laag òn de linkerkaant ’n ondiép stukske sloôt, kraok- en kraokhelder. Òn de oppervakte schoote schrijverkes en schòtserijerkes kriskras oover ’t wòtter. Ge keek zoo op d’n boiem van ‘t wit zaand, ’n uitdoaging vur elk kijnd om ‘r in te gaon en dè deeie we dan ok. Of we nou nòr de Roestelberg ginge of truugkwaame, we kreegen ’t nie vur mekaor om ‘r zo mar vurbij te gaon en dan nie oe schoén en sòkke uit te trekke om te gòn dòkkele. 

dinsdag 11 juli 2017

Wollukse Praot (B)

Onze dialectgroep werkt aan de samenstelling van een aantrekkelijk Wolluks woordenboek met daarin de mooiste woorden, uitspraken en gezegdes die het Wolluks rijk is, met smeuïge anekdotes, korte verhalen, foto’s en illustraties.

Wij zijn blij met de inbreng van iedereen die in het dialect geïnteresseerd is en nodigen u graag uit om ons bijzondere Wollukse woorden, gezegdes en eventueel tekstjes toe te sturen.

Ditmaal zijn we speciaal op zoek naar woorden die met een B beginnen, maar zoals altijd zijn àlle woorden, informatie, commentaar en tips van harte welkom op dit emailadres .

  baaie, baaikes         tweeën, tweetjes                      Daor kwaame ze mee d’r baaie òngestiefeld.
  begaoiing                toestand                                    Wè’n begaoiing: de kelder stòi wir blak.
  beschiéte                 bijdragen                                  ’t Beschoot ‘r himmel niks aon.
  besniéte                   ontgelden                                 De goei moesen ’t wir ies mee de kwaoi besniéte.
bijne
binden
 Doe dieë gèèt mar vaastbijne òn dè touw
blèèk
grasveld achter het huis
 Vroeger wier de was òp d’n blèèk geblekt
broerdighed
kwajongensstreken
 Kiske van Janne hòlt altijd broerdighed uit.
bròike
prakje
 Ik wil ’n brôike in plek van dè bròike!




Bekaant
nen Boer wou z’n pèèrd leere om nie mir te frèète, ‘t wier ‘m ‘n bietje te duur.Jammer, ‘t ging eigelijk al best goéd,” zee-tie. “Hij kon ‘t bekaant mar toen ging-tie kepòt.”




vrijdag 7 juli 2017

Daar in dat kleine café...

Drie herbergen op een rij. V.l.n.r. 't (oude) Schippershuis, daarnaast
een tapperij zonder naam en rechts café Havenzigt. Op de achtergrond
de Kerk aan de Haven en uiterst rechts is nog een gedeelte
zichtbaar van het pand van de firma Teurlings
 (SALHA, fotonr.WAA10388, prent van H.M. Stokwielder)
Aan en rond de in 1959 gedempte Waalwijkse haven bevonden zich van oudsher meerdere horecabedrijven met veelal prachtige namen als ’t Marcktschip van Waelwijck op Dordregt, de Gouden Leeuw, de Swaen, de Vergulde Posthoorn, ’t Tramstation, ’t Scheepje, ’t Schippershuis en  Havenzigt . Een aantal daarvan ken u wellicht nog als De Catacomben en Café van der Pluijm of onder de huidige namen De Koning en Restaurant Hugo. In de nieuwe Klopkei wordt de geschiedenis van drie van deze cafés aan de haven beschreven: ’t Scheepje, ’t Schippershuis en Havenzigt.


Verder in een uitgebreid artikel aandacht voor de strijd tegen de gedwongen winkelnering in de Midden-Langstraat. 
Eerst boterhammen en dan katholiek? Of eerst katholiek en dan brood? De verschillende partijen dachten er - uiteraard - anders over en menigeen mengde zich in de discussie. Van de schoenmaker tot aan de paus. Toen in Waalwijk de gedwongen winkelnering al nagenoeg verdwenen was, werd in Baardwijk en Besoijen maar vooral in Kaatsheuvel nog fel strijd geleverd!


De Waalwijkse polder (nu industrieterrein Haven)  was vroeger het geliefde speelterrein van de plaatselijke  jeugd. Na schooltijd gauw even naar huis, omkleden, een boterham  mee en dan op naar de polder. De belhamels van toen beleefden er avonturen, waar de kinderen van nu zich bijna geen voorstelling meer van kunnen maken. Een van de “kleine mannen”  van toen vertelt erover, op z’n Wolluks!

Losse nummers van deze editie zijn te bestellen via onze webshop of af te halen in de heemkamer, in het souterrain van het Huis van Waalwijk (het voormalige raadhuis) aan het Raadhuisplein, geopend elke woensdag van 13.30-15.30 uur. Ook voor al uw vragen en verhalen over vroeger!

woensdag 21 juni 2017

Wollukse praot (A)

Sinds een kleine twee jaar heeft De Erstelinghe een dialectgroep, die zich bezighoudt met het bestuderen van het Waalwijkse dialect. In maart 2017 is na gedegen vooronderzoek een uniforme referentie-spelling gepresenteerd voor het Wolluks en andere Langstraatse dialecten. De spelling vind je hier.

In de komende twee jaar wordt een aantrekkelijk Wolluks woordenboek samengesteld. Daarin komen de mooiste woorden, uitspraken en gezegdes die het Wolluks rijk is, met smeuïge anekdotes, korte verhalen, foto’s en illustraties. Omdat de dialectgroep heel benieuwd is naar de inbreng van iedereen die in het dialect geïnteresseerd is, nodigen we u uit om ons bijzondere Wollukse woorden, gezegdes en eventueel tekstjes toe te sturen. Soms vragen we u ook naar de betekenis en het gebruik van bepaalde dialectwoorden. 

Elke twee weken verschijnt er een bericht met weer een nieuw verzoek, gecombineerd met een paar voorbeeldwoorden en een illustratie daarvan in woord en beeld. Overigens zijn de meeste woorden niet specifiek Wolluks. Ze komen vaak in heel Midden-Brabant voor, maar de Wollukse uitspraak en gebruikswijze maken het onderscheid. De reis door het alfabet begint met de letter A. Overigens: behalve woorden die met een A beginnen, zijn natuurlijk al uw woorden, informatie, commentaar en tips steeds welkom op dit emailadres.

aai, aaier
ei, eieren
Gij komt altijd mee oe aaier nao Paose
aauwbette
kletsen
Mèèrge komt taante Mie wir bij oons moéder aauwbette
affeseere
opschieten
Ge moet wel ‘n bietje affeseere, aanders komde te laot.
akkedeere
overweg kunnen
Zij kan tòch ok mee iedereên akkedeere, war,
alzelèève
altijd
Joske hee alzelèève ‘n kepòtte broek aon



De affeseerèèrpeleeters
Ik waar òp de mert, daor haol ‘k alzelèève gruunte en fruit.
“En,” zee d’n èèrpelboer, “wat zal het zijn?”
Ik zin: “Gif mijn mer vijf kilo affeseerèèrpel.”
“Affeseerèèrpel,” zee-tie, “daar heb ik nog nooit van gehoord. Wat zijn dat nou?”
“Dè zen groôte èèrpel: daor hoefde’r mer drie van te schelle. Dan ies de pan al vol en dè schiet òp!”